Tablice upamiętniające ważne postaci i wydarzenie z historii Polski i Węgier (cz.I)

Izabela Gass przyjrzała się czterem warszawskim tablicom upamiętniającym ważne postacie i wydarzenia z historii Polski i Węgier. Dzisiaj część pierwsza – tablica upamiętniająca Pála Domszky’ego!

***

Granitowa tablica o wymiarach 69×69 cm pamięci Paul Domszky’ego umieszczona jest na budynku przy ul. Nowogrodzkiej 36. Napis w języku polskim i węgierskim brzmi:
W tym miejscu stał dom, w którym w latach okupacji hitlerowskiej mieszkał Paul Domszky (1903 – 1974) z urodzenia Węgier, z serca Polak, Prezes Związku Węgrów w Polsce, niestrudzony badacz i krzewiciel kontaktów polsko-węgierskich, podczas wojny chronił i ratował Polaków.
Tablicę ufundowała Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Pál Domszky mieszkał w tym domu od 1933 r. Był działaczem społecznym, historykiem, prawnikiem, konsulem honorowym Królestwa Węgier w latach 1939 – 1945. Jeszcze przed wojną przyczynił się do sprowadzenia z Aleppo szczątków gen. Józefa Bema do rodzinnego Tarnowa. W czasie II wojny założył Związek Węgierski – organizację skupiającą obywateli Węgier żyjących na terenie Generalnej Guberni. Członkostwo w związku dawało pewne przywileje, np. łatwiejszy dostęp do produktów pierwszej potrzeby. Domszky współpracował z AK, wystawiał legitymacje dla osób pochodzenia żydowskiego, które umożliwiały ucieczkę na Węgry. Podczas powstania warszawskiego dostarczał powstańcom broń żołnierzy węgierskich stacjonujących pod Warszawą. W 1999 roku został pośmiertnie odznaczony przez prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczpospolitej Polskiej.

101541769_1353010924893586_2174232107319033856_n

Matki Boskie Węgierskie cz.7 – Matka Boska Lipińska

W Lipinkach, małej wsi w woj. małopolskim znajduje się sanktuarium maryjne z figurą Matki Boskiej Wniebowziętej nazywaną łaskami słynącą figurą Matki Bożej Lipińskiej.
Nie jest znany dokładnie czas powstania, ani twórca figury Matki Boskiej. Według tradycji pochodzi z Węgier. Legenda mówi, że Madonna „uciekła z Węgier”. Być może chodzi tutaj o wojny husyckie. Ale bardziej prawdopodobne jest, że stanowiła ona fundację mieszczan Biecza dla kościoła parafialnego w Męcinie Wielkiej, wsi będącą własnością Biecza. Pod koniec XV w. Męcina Wielka i jej okolice wyludniły się na skutek zarazy i parafia została zlikwidowana, a figura przeniesiona do Lipinek do drewnianego kościoła, gdzie była otoczona wielkim kultem.
Obecnie Madonna Lipińska jest kopią, gdyż oryginalna rzeźba spłonęła wraz z kościołem w 1972 r. Jest to rzeźba z drewna lipowego o wysokości 121 cm. Przedstawia Madonnę z Dzieciątkiem na prawym ręku, w lewym trzyma berło. Dzieciątko nieco za małe obejmuje kulę ziemską.
Koronacja figury miała miejsce w 1980 r. Madonna znajduje się w nowym kościele wybudowanym w 2005 r.
Zasięg kultu jest dosyć duży i obejmuje diecezję tarnowską.

autor: Izabela Gass
foto: Wikipedia

Zrzut ekranu 2020-04-23 o 20.02.58

#kartkazkalendarza: 11 marca 1849 r.

Dzisiajsza #kartkazkalandarza została poświęcona bitwie o Sybin i „Panoramie Siedmiogrodzkiej”, której fragment (wypożyczony od Muzeum Okręgowe w Tarnowie) znajduje się w naszych zbiorach.

***

Towarzystwo założone w celu sfinansowania kosztów namalowania Panoramy, przeliczyło się z zyskami z publicznej prezentacji i nie wypłaciło Styce żądanej kwoty. W związku z tym Styka wywiózł w 1900 r. Panoramę z Budapesztu i podzielił ją na kilkadziesiąt fragmentów, które sprzedawał jako oddzielne obrazy. Do dzisiaj udało się zidentyfikować 39 obrazów, które stanowią 1/3 całego dzieła.

W maju 2020 r. w Muzeum Narodowym we Wrocławiu zostanie przedstawionych 25 z nich. Będą one włączone do zrekonstruowanego malowidła. 15