Aktualności
Tablice upamiętniające ważne postaci i wydarzenie z historii Polski i Węgier (cz.IV)
Cykl autorstwa Izabeli Gass, poświęcony warszawskim tablicom upamiętniającym ważne postaci i wydarzenia z historii Polski i Węgier dobiega końca.
Ostatnia tablica upamiętnia polską solidarność z powstaniem węgierskim 1956 r.
Tablica o wymiarach 92×67 cm z piaskowca pamięci polskiej i węgierskiej solidarności w powstaniu węgierskim 1956 r. znajduje się na pałacu Czapskich przy ul. Krakowskie Przedmieście 5 . Napis w języku polskim i węgierskim brzmi:
Mieszkańcom Warszawy, którzy w tym miejscu spontanicznie i ofiarnie zademonstrowali swoją solidarność z węgierską rewolucją 1956 r., w 50 rocznicę rewolucji tablicę tę ufundowali Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Ambasada Republiki Węgier, Urząd miasta stołecznego Warszawy.
Tablica została ufundowana w 2006 r.
PIBM wkrótce znowu czynne!
Polski Instytut Badawczy i Muzeum będzie wkrótce ponownie otwarty dla odwiedzających!
Tablice upamiętniające ważne postaci i wydarzenie z historii Polski i Węgier (cz.III)
Trzecia tablica z naszego cyklu, upamiętnia Franciszka II Rakoczego.
Tablica pamięci Franciszka II Rakoczego o wymiarach 118×77 cm z laminatu naturalnego z natryskiem z brązu umieszczona jest na budynku UW przy ul. Krakowskie Przedmieście 1. Napis w języku polskim i węgierskim brzmi:
Franciszek II Rakoczy (1676 – 1736) książę Węgier, Siedmiogrodu, pretendent do tronu polskiego, przywódca powstania węgierskiego 1703 – 1711, walki o wolność narodów Europy Środkowej, po ucieczce z wiedeńskiego więzienia do Polski w 1701 r. znalazł schronienie w tym domu, przebywał w Polsce także po upadku powstania, umarł na emigracji w Turcji.
Franciszek II Rakoczy to jeden z największych bohaterów narodowych Węgier, przywódca wielkiego powstania antyhabsburskiego na Węgrzech w latach 1703 – 1711. Od 1701 r. dużo czasu spędzał w Polsce, m.in. w dobrach zauroczonej nim polskiej magnatki Elżbiety Sieniawskiej. Dzięki jej pomocy finansowej mógł przygotowywać powstanie przeciwko Austrii. Po jego upadku Rakoczy ponownie uciekł do Polski.
Dwie rocznice 4 czerwca!
POGRZEB WĘGIER – TRAKTAT W TRIANON
4 czerwca 1920 roku w pałacu Grand Trianon w Wersalu został podpisany traktat pokojowy między Węgrami a państwami Ententy. Ze strony Węgier miał go podpisać Albert hr. Apponyi, szef węgierskich negocjatorów. Jednak gdy tylko przeczytał tekst traktatu, ostentacyjnie opuścił pałac, dając do zrozumienia, że podpisanie tego dokumentu byłoby czynnością hańbiącą. Ostatecznie po wielu naciskach dyplomatycznych Ententy traktat podpisało dwóch członków węgierskiej delegacji, którzy natychmiast podali się do dymisji i wycofali z życia publicznego. W imieniu Polski traktat podpisali Eustachy ks. Sapieha, minister pełnomocny RP w Londynie, i Erazm Piltz, minister pełnomocny RP w Pradze.
Warunki pokoju, które podyktowano Węgrom, przeszły najśmielsze oczekiwania. Na mocy tego traktatu nowo powstałe Węgry utraciły 2/3 ludności (pozostało 8 mln z 21 mln) i 2/3 obszaru państwa na rzecz Rumunii, Czechosłowacji, Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, Austrii, Włoch i Polski (pozostało 93 tys. km² z 325 tys. km²). Poza granicami Węgier znalazło się 3,5 mln Węgrów, co stanowiło 1/3 narodu. Konsekwencje tych ustaleń widać do dnia dzisiejszego.
4 czerwca 1920 roku – dzień podpisania traktatu – został ogłoszony dniem żałoby narodowej. W całym kraju bito w dzwony i odprawiano nabożeństwa żałobne, gazety ukazały się w czarnych obwódkach, zamknięto szkoły, urzędy i sklepy, stanął ruch uliczny, wszystkie flagi państwowe opuszczono do połowy masztu. Na ulicach zaczęły się pojawiać napisy „Nem, nem, soha!” („Nie, nie, nigdy!”) i „Mindent vis-sza!” („Oddać wszystko!”).
Rewizja traktatu stała się głównym celem polityki zagranicznej Węgier w okresie międzywojennym i przyczyniła się do zbliżenia z III Rzeszą. W latach 1938–1941 Węgrom udało się przy poparciu III Rzeszy zrewidować część postanowień z Trianon. W tym czasie wróciły do kraju ziemie zamieszkałe przez 2 mln Węgrów, a terytorium powiększyło się do 172 tys. km². Zmiany te zostały anulowane w 1947 roku.
autor: Izabela Gass
ilustracje: Materiały Jana Dąbrowskiego, APAN, III–370, j. 219
4 czerwca obchodzimy też drugą rocznicę, tym razem dotycząca Polski!
