Nowy tydzień – kolejna ciekawostka 🙂
Autor: Polski Instytut Badawczy i Muzeum
„Polacy walczący podczas Powstania Węgierskiego 1848-49” cz. II – bitwa pod Tarcalem (22 stycznia 1849)
22 stycznia 1849 roku w bitwie przy Kaplicy św. Teresy pod Tarcal honwedzi po wielu tygodniach walk Wiosny Ludów,
znowu odnieśli zwycięstwo nad formacjami cesarskimi. O walkach w niezwykłej mgle, które trwały tylko kilka godzin, tak wspominał por. Ferenc Karsa: „ktokolwiek mógł [cię] spoliczkować, a ty nie widziałbyś dłoni, który cię uderzyła…”.
Kluczową rolę w sukcesie pod Tarcal odegrało 2500 polskich żołnierzy pod dowództwem pułk. Jerzego Bułharyna. Po bitwie Arisztid Dessewffy, późniejszy męczennik z Aradu, zasugerował promocję podpor. artylerii Teofila Łapińskiego na porucznika, z powodu jego „dokładności i zręczności”. Co ciekawe, Łapiński jako pierwszy na świecie napisał historię powstania węgierskiego – jego studium Der Feldzug der ungarischen Hauptarmee im 1849. Selbsterlebtes (tłum. Kampania głównej armii węgierskiej w 1849 r. Własne doświadczenia) została wydana w Hamburgu w 1850 r.
Balázs István
(red. A.Sz.)
źródła:
- Kovács István: „Egy a lengyel a magyarral”. A szabadságharc ismeretlen lengyel hősei. Budapest, Magyar Napló, 2014
- Kovács István: „…Mindvégig veletek voltunk” – Lengyelek a magyar szabadságharcban. Budapest, Osiris, 1998
Zdjęcia:
- Wikipedia,
- https://arsmilitaria.blog.hu/2020/04/27/igy_latta_az_ellenseg_az_osztrak_hivatalos_illusztralt_hadijelentesek_az_1848_1849-es_szabadsagharc_?fbclid=IwAR2rIePZ8Ayk2M9l4XWzbn0MPHcvJhycpjUXJTTHHktsyMWfGW6g8il5M0o
Dzisiaj grafik MARIAN JÓZEF TROJAN obchodziłby swoje 90. urodziny
Artysta polskiego pochodzenia urodził się 22 kwietnia 1931 roku w Przemyślu.
Po wybuchu II wojny światowej uciekł z rodziną na Węgry. Po jej zakończeniu wrócił do ojczyzny, ale w 1957 r. ponownie przeniósł się na Węgry. Osiadł w Füzesabony, gdzie założył rodzinę.
Tworzył głównie drzeworyty i linoryty. Jego wybór tematów był niezwykle zróżnicowany – prace nie tylko przedstawiały portrety znanych osobistości i artystów, ale także budynki i krajobrazy. Poza grafikami o większych wymiarach, wśród jego prac znajdziemy także ekslibrisy dla członków rodziny, przyjaciół i instytucji.
Oprócz druku wypukłego, tworzył także w innych technikach graficznych, takich jak: monotypia, pastel olejny, akwarela.
„Uważam swoją sztukę za służbę” – powiedział, badając momenty, które są wspólne dla historii Polski i Węgier.
W tym duchu powstało kilka cykli graficznych: Węgierskie tysiąclecie (1996), Węgierskie i polskie portrety w wojnie o niepodległość 1948-49 (1996), Wybitne osobistości obu krajów ostatniego tysiąclecia (2000).
Jego prace znajdują się w kolekcjach prywatnych i publicznych w Belgii, Włoszech, Portugalii, na Węgrzech oraz w Polsce.
Nie tylko upamiętniał wspólną historię narodu polskiego i węgierskiego, ale także przyczynił się do powstania kilku miejsc pamięci (tablica pamiątkowa, pomnik), pokazując tym samym, że jego sztuka łączy się z entuzjastyczną działalnością organizacyjną.
Jego praca twórcza została uhonorowana m.in. Medalem Zasłużony dla Kultury Polskiej (1979), Krzyżem Kawalerskim Zasługi RP (1994) i Oficerskim Krzyżem Zasługi RP (2001).
Zmarł w 2016 roku w Füzesabony.
(na podstawie węgierskiej wersji autorstwa Marty Trojan)
